Steeds vaker krijgen we de vraag: “Kunnen jullie een vaststeltraining verzorgen?” En ja, natuurlijk gaan we dan samen aan de slag met het vaststellen van examens.
In de trainingen komen alle soorten examens voorbij: zelf geconstrueerde, formatieve versies, examens van examenleveranciers. En dan gebeurt er iets interessants.
Bij ingekochte examens klinkt het vaak: “Daar zitten toch deskundige mensen achter? Die zijn vast wel in orde.”
Dat is een logische gedachte. Maar er is één belangrijke kanttekening.
Als school ben je áltijd verantwoordelijk voor de kwaliteit van je examens
Zelf ontwikkeld of ingekocht: de examencommissie blijft eindverantwoordelijk voor wat er voor de student ligt. En terecht. Want aan een examen hangt een diploma, en daarmee de waarde van een opleiding.
Daarom is het belangrijk om goed zicht te hebben op de risico’s. Hoe groter het risico, hoe uitgebreider je vaststelling zou moeten zijn. Denk aan:
- een nieuwe examenleverancier,
- examens die voor het eerst worden ingezet,
- of examens die door studenten als onduidelijk worden ervaren
Dat noemen we risicogericht vaststellen. Niet alles hoeft altijd tot achter de komma gecheckt te worden, maar je moet wel weten waarom je een examen wél of niet uitgebreid onder de loep neemt.
Slim samenwerken = minder dubbel werk
We zien ook scholen waar ieder teamlid afzonderlijk vaststelt terwijl collega’s uit dezelfde sector of opleiding dat ook al hebben gedaan. Met een paar goede afspraken voorkom je dat examens onnodig dubbel worden vastgesteld. Bijvoorbeeld door één team een examen te laten vaststellen, en het advies daarvan schoolbreed over te nemen. Efficiënt én consistent.
Vaststellen draait om vakmanschap
Wat doet een vaststeller eigenlijk? Die onderzoekt of een examen:
- past bij het kwalificatiedossier,
- valide en betrouwbaar is,
- duidelijke beoordelingscriteria bevat,
- en studenten een eerlijke kans geeft om hun bekwaamheid te laten zien.
Daarom is het belangrijk dat vaststellers hun vaardigheden onderhouden. Niet alleen door af en toe een examen vast te stellen, maar ook door samen te kalibreren en ervaringen uit te wisselen.
En soms is dat hard nodig. Laatst bekeken we in een training een examen dat nog niet was vastgesteld. Iedereen was het erover eens: hier kunnen we geen akkoord op geven. Maar wat bleek? Het examen was al afgenomen. Studenten waren al beoordeeld. Zonder dat de kwaliteit voldoende was geborgd.
Wat je als school op orde moet hebben:
Wil je als school of team de deskundigheid van je vaststellers versterken? Zorg dan dat dit geregeld is:
- Richtlijnen voor risicogericht vaststellen
- Een duidelijke vaststelchecklist met inhoudelijke criteria
- Een pool van deskundige vaststellers
- Regelmatige kalibratiemomenten
Twijfel je of jouw vaststellers voldoende toegerust zijn voor hun taak?
👉 Plan vrijblijvend een afspraak met ons in. Dan kijken we samen waar jullie staan – en wat er nodig is om stevig te blijven staan als examencommissie.
