Twee beoordelaars. Eén student. Twee verschillende oordelen. Hoe kan dat?
Beoordelen lijkt soms heel objectief.
Er is een beoordelingsformulier.
Er zijn beoordelingscriteria.
En er zijn afspraken.
Toch zien we in de praktijk regelmatig iets anders.
Een student rondt zijn examen af. Twee ervaren beoordelaars kijken naar precies dezelfde prestatie. En toch komen ze tot een ander oordeel.
De één ziet voldoende bewijs.
De ander twijfelt nog.
Hoe kan dat?
Vaak is de eerste reactie dat er iets mis moet zijn met het beoordelingsformulier. Of dat één van de beoordelaars het verkeerd heeft gedaan.
Maar zo eenvoudig is het meestal niet.
Beoordelen blijft mensenwerk
Iedere beoordelaar neemt zijn eigen ervaring, expertise en referentiekader mee.
Dat zie je bijvoorbeeld terug bij discussies over taalbeoordeling. Moet een vakdocent taal beoordelen? Of is daarvoor specifieke taalkundige expertise nodig?
Ook bij praktijkassessoren speelt een vergelijkbare vraag. Zij kennen de beroepspraktijk als geen ander. Maar hoe zorg je ervoor dat beoordelingen onderling vergelijkbaar en betrouwbaar blijven?
Het zijn verschillende situaties, maar ze draaien allemaal om dezelfde vraag:
👉 Welke deskundigheid heb je nodig om een goed oordeel te kunnen geven?
Betrouwbaarheid ontstaat niet vanzelf
We denken soms dat een beoordelingsformulier voldoende is om beoordelingen objectief te maken. Maar in werkelijkheid is een formulier vooral een hulpmiddel.
De kwaliteit van een beoordeling ontstaat vooral in het gesprek tussen beoordelaars.
- Door samen casussen te bespreken.
- Door verschillen in beoordeling bespreekbaar te maken.
- Door verwachtingen expliciet uit te spreken.
- En door regelmatig te kalibreren.
Juist daar groeit het gezamenlijke referentiekader dat nodig is om tot betrouwbare beoordelingen te komen.
Het doel is niet hetzelfde oordeel
Kalibreren betekent niet dat iedereen altijd exact hetzelfde oordeel moet geven.
Nee integendeel.
Het betekent dat beoordelaars dezelfde uitgangspunten hanteren en hun oordeel goed kunnen onderbouwen.
Dat maakt beoordelingen niet alleen betrouwbaarder, maar het geeft ook meer vertrouwen. Voor assessoren, examencommissies én studenten.
De rol van de examencommissie
Voor examencommissies ligt hier een belangrijke opdracht.
Niet alleen om het bewaken van procedures, maar ook investeren in de deskundigheid van beoordelaars.
Want kwaliteit zit uiteindelijk niet alleen in formulieren, protocollen of beoordelingsmodellen.
Kwaliteit ontstaat wanneer professionals samen blijven leren, ervaringen uitwisselen en met elkaar in gesprek gaan over wat een goed onderbouwd oordeel eigenlijk is.
Misschien is dat wel de belangrijkste ontwikkeling die we op dit moment zien.
De kwaliteit van examinering wordt steeds minder bepaald door méér regels of uitgebreidere beoordelingsformulieren.
Juist de deskundigheid van beoordelaars en het gezamenlijke gesprek over kwaliteit maken uiteindelijk het verschil.
Want een betrouwbaar oordeel begint niet bij het beoordelingsformulier.
Het begint bij de mensen die het oordeel geven.
